Narodowe Centrum Badań i Rozwoju

Projekty ERA-NET

Projekty typu ERA-NET zostały zapoczątkowane w 2002 r. w 6. Programie Ramowym UE, celem realizacji decyzji UE dotyczącej budowania Europejskiej Przestrzeni Badawczej (ERA – European Reseach Area) - obszaru wolnego przepływu wiedzy, mobilności naukowców, optymalnego wykorzystania punktów stycznych między narodowymi programami badawczymi poszczególnych krajów i zacieśnienie współpracy naukowo-badawczej na terenie Europy.
W 6. PR (2002-2007) powstało 71 projektów ERA-NET, a budżet UE na ten cel wyniósł 183 milionów EUR.
7. PR (2007-2013) kontynuuje finansowanie tego typu projektów, dodano również nowy moduł ERA-NETów: ERA-NET+.

Uczestnicy

Instytucje realizujące programy finansowania badań naukowych w poszczególnych państwach europejskich, np. ministerstwa, agencje badawcze i technologiczne, rady ds. nauki.

Cel

• identyfikacja i analiza wspólnych tematów strategicznych,
• opracowanie możliwości wspólnych działań między programami narodowymi i regionalnymi w celu transnarodowego otwarcia infrastruktury,
• wypracowanie i realizacja wspólnie finansowanych ponadnarodowych instrumentów wspierających badania naukowe (np. konkursów lub programów).[1]

[1] ERA-NET Review 2006, The Report of the Expert Review Group, December 2006.

Rola NCBR w projektach ERA-NET

Zgodnie z art. 30 ust. 1 pkt 4 ustawy z dnia 30 kwietnia 2010 r. o Narodowym Centrum Badań i Rozwoju (Dz. U. Nr 96, poz. 616), do zadań NCBR należy udział w realizacji międzynarodowych programów badań naukowych i prac rozwojowych, w tym programów współfinansowanych ze środków zagranicznych.

Narodowe Centrum Badań i Rozwoju jest instytucją wskazaną przez Ministra Nauki i Szkolnictwa Wyższego do prowadzenia współpracy z zagranicznymi agencjami finansującymi badania naukowe w ramach konsorcjów era-netowych. Formuła era-netów, opierająca się na realizacji wspólnotowego celu utworzenia Europejskiej Przestrzeni Badawczej (ERA), zakłada łączenie potencjału finansowego i naukowego państw członkowskich na rzecz podniesienia konkurencyjności europejskiej gospodarki.

Rolą NCBR jest nawiązywanie współpracy i udział w projektach ERA-NET, w ramach których  organizowane są międzynarodowe konkursy na projekty badawcze finansowane ze środków krajowych.

Decyzję o przystąpieniu Polski do nowego projektu podejmuje dyrektor Narodowego Centrum Badań i Rozwoju po uzyskaniu opinii Rady Centrum.

Finansowanie projektów badawczych w ramach konkursów era-netowych

Komisja Europejska jako instytucja wdrażająca i finansująca programy ramowe UE, podpisuje umowę z konsorcjum na realizację projektu ERA-NET (np. ERA-NET Transport, ERA-NET Bioenergy, ERA-NET Chemistry). W umowie tej partnerzy konsorcjum zobowiązują się do realizacji określonych zadań, wpisujących się w cel tworzenia i zacieśniania współpracy w ramach ERA. Wsparcie dla realizacji tych zadań ze strony Komisji polega wyłącznie na dofinansowaniu działań koordynacyjnych i zarządzania konsorcjum. W ramach era-net’ów Komisja nie finansuje badań, są one finansowane w 100% ze środków krajowych. W przypadku projektów ERA-NET z udziałem Narodowego Centrum Badań i Rozwoju są to środki pochodzące z budżetu nauki. O tym jakie tematy mogą być finansowane w ramach współpracy międzynarodowej prowadzonej przez konsorcja era-netowe decydują ich członkowie, czyli ministerstwa i agencje finansujące zrzeszone w danym konsorcjum, którzy wspólnie opracowują zakres tematyczny i procedurę aplikacyjną do danego konkursu międzynarodowego. Ostateczną decyzję o wydatkowaniu krajowych środków finansowych na projekty badawcze w ramach międzynarodowych konkursów era-netowych w konsorcjach, w których partnerem jest NCBR, podejmuje dyrektor Narodowego Centrum Badań i Rozwoju.

Szczególnym rodzajem projektów ERA-NET jest formuła ERA-NET Plus.
Podstawowe różnice w stosunku do era-netów są następujące:

• konsorcja powstają wyłącznie w celu realizacji międzynarodowego konkursu na projekty, bazując najczęściej na doświadczeniu poszczególnych partnerów współpracujących poprzednio w ramach era-netu;
• partnerzy konsorcjum ERA-NET Plus to instytucje odpowiedzialne za wdrażanie narodowych programów badań obejmujących tematykę konkursu;
• finansowanie krajowe, przeznaczone dla projektów badawczych, może zostać zwiększone o maksymalnie 33% całości budżetu konkursu ze środków Komisji Europejskiej;
• Komisja Europejska nie finansuje zadań koordynacyjnych i zarządzania konsorcjum a jedynie przygotowanie i organizację konkursu.

Lista ERANET’ów, w których NCBR jest/był partnerem